Thủ đoạn lừa đảo trên không gian mạng ngày càng tinh vi, đánh vào tâm lý cần việc làm, ham ưu đãi và nỗi lo mất tài sản. Điểm chung của mọi kịch bản: kẻ gian luôn tìm cách khiến bạn cung cấp thông tin cá nhân hoặc cài đặt ứng dụng chứa mã độc. Nhận diện sớm các hình thức lừa đảo để bảo vệ tài khoản hiệu quả nhất.
Các hình thức lừa đảo phổ biến1. Giả mạo tuyển dụng, môi giới xuất khẩu lao động
Kẻ gian đăng tin "việc nhẹ lương cao", cam kết hỗ trợ thủ tục nhanh chóng, hồ sơ đơn giản. Sau khi tạo được niềm tin, chúng yêu cầu bạn gửi ảnh CCCD hai mặt, quay video khuôn mặt để "xác thực hồ sơ" và đóng các khoản lệ phí.
Rủi ro: Kẻ gian đánh cắp danh tính, lạm dụng dữ liệu sinh trắc học để tạo nội dung giả mạo, yêu cầu đóng lệ phí chiếm đoạt tài sản,…
2. Giả mạo chương trình khuyến mãi, tri ân, trúng thưởng
Bạn nhận được tin nhắn hoặc cuộc gọi thông báo trúng thưởng, được đổi điểm thành tiền mặt, hoàn tiền hoặc nhận quà tri ân khách hàng. Kèm theo là một đường link hoặc mã QR "để nhận quà".
Rủi ro: Kẻ gian dẫn dụ người dùng truy cập vào Link hoặc QR giả mạo, chứa mã độc nhằm kiểm soát thiết bị , đánh cắp thông tin.
3. Dụ cài đặt ứng dụng giả mạo qua link/QR/file APK
Kẻ gian mạo danh cơ quan chức năng, nhân viên ngân hàng hoặc bộ phận hỗ trợ, gửi file APK hoặc link tải ứng dụng "cập nhật thông tin", "định danh tài khoản". Sau khi cài, ứng dụng đòi quyền Trợ năng (Accessibility) — quyền cho phép điều khiển thiết bị.
Rủi ro: Khi đã có quyền trợ năng, ứng dụng độc hại có thể đọc màn hình, thu thập mật khẩu, chặn và đọc mã OTP, chiếm quyền tài khoản, thực hiện các giao dịch tài chinh mà nạn nhan không hề hay biết.
4. Tạo tình huống khẩn cấp, gây áp lực thời gian
"Tài khoản của bạn sẽ bị khóa trong 2 giờ", "phát hiện giao dịch bất thường cần xác minh ngay", "bạn có liên quan đến một vụ án". Kịch bản luôn gấp gáp, không cho bạn thời gian suy nghĩ hay hỏi ý kiến người thân.
Rủi ro: Khiến nạn nhan mất khả năng kiểm chứng thông tin, tự cung cấp các thông tin nhạy cảm hay chuyển tiền cho kẻ gian mà không hề đề phòng.
Dấu hiệu nhận biết chung
Một yêu cầu là đáng ngờ nếu có ít nhất một trong các đặc điểm sau:
· Thúc giục xử lý ngay, đe dọa hậu quả nếu chậm trễ
· Yêu cầu cung cấp mật khẩu, mã OTP hoặc ảnh chụp giấy tờ tùy thân
· Đề nghị tải ứng dụng qua link, mã QR hoặc file APK
· Hứa hẹn lợi ích lớn bất thường so với công sức bỏ ra
· Đường link có tên miền lạ, sai chính tả hoặc nhiều ký tự thừa
5 nguyên tắc bảo vệ tài khoản
1. Xác minh lại người gửi và kiểm tra kỹ đường link. Không truy cập link lạ. Hãy tự gõ địa chỉ website hoặc mở ứng dụng đã cài sẵn chinh thống.
2. Không cung cấp CCCD, hình ảnh chân dung, mật khẩu, mã OTP cho bất kỳ ai. Ngân hàng và cơ quan chức năng không bao giờ hỏi những thông tin này qua điện thoại, tin nhắn hay mạng xã hội.
3. Không truy cập đường link, quét mã QR không rõ nguồn gốc hoặc cài đặt file APK được gửi qua Zalo, Messenger, email hay các kênh không chính thức. Đây có thể là thủ đoạn lừa đảo nhằm đánh cắp thông tin, chiếm quyền kiểm soát thiết bị và tài khoản ngân hàng
4. Chỉ cài ứng dụng từ kênh chính thống: CH Play và App Store. Kiểm tra tên nhà phát triển trước khi tải.
5. Không bật “Tùy chọn nhà phát triển” trên Android hay tắt tính năng bảo mật trên iOS. Việc can thiệp hoặc làm suy giảm các cơ chế bảo mật mặc định của thiết bị có thể tạo điều kiện để mã độc xâm nhập, chiếm quyền kiểm soát và đánh cắp thông tin.
Nếu đã lỡ cung cấp thông tin hoặc nghi ngờ bị lừa đảo, cần làm gì?
1. Ngắt kết nối Internet của thiết bị nghi bị xâm nhập và gỡ ngay ứng dụng vừa cài
2. Sử dụng một thiết bị khác an toàn để đổi ngay mật khẩu tài khoản ngân hàng, email, mạng xã hội trên và các tài khoản quan trọng có liên quan.
3. Liên hệ hotline ngân hàng để tạm khóa tài khoản/thẻ
4. Trình báo cơ quan công an nơi cư trú, giữ lại toàn bộ tin nhắn và lịch sử giao dịch làm bằng chứng
Hãy cảnh giác và gửi cho người thân, nhất là bố mẹ và người lớn tuổi trong nhà.
ABBank – Cùng bạn kiến tạo hạnh phúc